Le hoja ha ho motsoali ea batlang ho nahana hore mocha oa bona o na le lefu la kelello , kelello e ka etsahala nakong ea bocha. Ho tseba ho bona matšoao a psychosis lilemong tsa bocha ke senotlolo sa ho kenella kapele.
Ka bomalimabe, batho ba baholo ba nang le psychosis ba re batsoali ba bona ha ba hlokomele matšoao a lemoso. Ho ea ka phuputso ea 2011 ea Mokhatlo oa Sechaba oa Mafu a Maiketsetso, ke karolo ea 18,2 lekholong feela ea batho ba nang le kelello ea maikutlo ba reng batsoali ba bona ba bona matšoao a lefu la kelello le ho kenella.
Batsoali ba bangata ba itšetlehile ka bafani ba bongaka ho tseba matšoao a lefu la kelello kapa psychosis. Empa, ke liphesente tse 4,5 feela tsa batho ba nang le kelello ea ts'ebelisano ea bophelo ba bolelang hore litsebi tsa bophelo bo botle li lemohile matšoao a bona
Kalafo ea pele e ka lieha, ea emisa kapa ea fokotsa liphello tsa psychosis. Kahoo ke habohlokoa hore batsoali ba tsebe ka seo ba lokelang ho se batla le kamoo ba ka fumanang thuso kateng.
Kakaretso
Kelello e kenyelletsa ho senya maikutlo le menahano ea motho e etsang hore ho be thata hore ba khetholle se hlileng se leng teng le seo e seng sona. Leha ho le joalo, maikutlo a kelello ke letšoao, eseng ho hlahlojoa.
Psychosis e hlaha ka mefuta e sa tšoaneng. Le hoja batho ba bang ba ka ba le mathata a fokolang, ba bang ba loana le mesebetsi ea bophelo ba letsatsi ka leng ka lebaka la matšoao a bona.
Hangata maikutlo a kelello a bakoa ke mathata a sa tšoaneng a kelello, le hoja ho na le maemo a itseng a bongaka le a methapo a ka hlahisang le psychosis. Hangata tsena li hloka ho hlahlojoa le ho laoloa pele ho hlahlojoa ke mafu a kelello.
Mefuta e meng ea mafu a kelello ao lefu la kelello le ka 'nang la etsahala le akaretsa:
- Schizophrenia - Bacha ba nang le schizophrenia ba fetola boitšoaro ba bona. Ba ka 'na ba e-na le likhopolo kapa likhohlano' me matšoao a bona a ka 'na a ama thuto ea bona le likamano tsa bona.
- Mathata a Schizoaffective - Bothata ba Schizoaffective bo etsahala ha motho a e-na le matšoao a hlaheletseng a ho ferekana kelellong kapa ho tepella maikutlong hammoho le mefuta ea matšoao a kelello a ka bang teng schizophrenia.
- Schizophreniform disorder - Bothata ba Schizophreniform bo kenyeletsa matšoao a schizophrenia empa nako e lekanyelitsoe. Matšoao a 'nile a ba teng ha likhoeli tse tšeletseng feela.
- Phetoho e khutšoanyane ea psychotic - Ka linako tse ling, batho ba na le nako ea tšohanyetso ea psychosis. Hangata e amahanngoa le ketsahalo e sithabetsang bophelong, e kang ho shoeloa ke motho eo u mo ratang. Hangata matšoao a nyamela ka tlaase ho khoeli.
- Mathata a kelello a bakoang ke likokoana-hloko - Bacha ba nang le mathata a tebileng a lithethefatsi ba ka 'na ba e-ba le maikutlo a fapaneng kapa a thetsoang molemong oa tšebeliso ea bona ea lithethefatsi.
- Mathata a kelello ka lebaka la boemo bo bong ba bongaka - Ka linako tse ling lefu la Psychosis le bakoa ke maemo a bophelo bo botle ba 'mele, joaloka turu ea boko kapa ho tsoa kotsi hloohong.
- Mathata a ho feto-fetoha ha maikutlo a maikutlo - Psychosis e ka ba teng lipontšong tse itseng tsa ho tepella maikutlong le ho kula ho ferekanyang maikutlo.
Matšoao a Qalang a Lemosang
Ho ba le maikutlo a kelello a sa lebelloang, joaloka tabeng ea boloetse bo khutšoanyane ba kelello, e batla e sa tloaeleha. Batho ba bangata ba nang le schizophrenia, ka mohlala, ba bontša matšoao a psychosis ka likhoeli kapa lilemo pele ba fumanoa.
Bacha ba nang le kelello ba qala ho senyeha le likarolo tse ling tsa nnete. Empa matšoao a ka bonahala ka nakoana, ebe o nyamela. Kahoo batsoali ba ka 'na ba nka matšoao e le karolo kapa ba nka hore ngoana oa bona o molemo ha matšoao a fela.
Empa, feela hobane mocha a sa bontše matšoao, ha ho bolele hore ha ho na bothata.
Matšoao a pele a temoso ea psychosis a ka 'na a tšoana le matšoao a ho tepella maikutlong kapa mafu a mang a kelello. Lipontšo tseo u lokelang ho li sheba li akarelletsa:
- Ho lahleheloa ke thahasello ka bohloeki ba botho
- Ho lahleheloa ke thahasello mesebetsing e tloaelehileng
- Boemo bo fetoha
- Mehato e sa tloaelehang
- Sebaka se chesang, se sa tsejoeng
- Ho sitoa ho hlalosa maikutlo
- Mathata sekolong le bothata ho boloka likamano
Mocha ea nang le lefu la kelello a ka 'na a ikutloa a tšohile, a hlajoa ke lihlong kapa a ferekanngoa. Ho tloaelehile hore bacha ba leke ho pata matšoao a bona kapa ho pata tse ling tsa matšoao a lemosang ka nako e telele kamoo ho ka khonehang.
Lipontšo tsa psychosis li fapana ho ea ka motho. Kahoo ke habohlokoa hore u hlahlobisise liphetoho mocha oa maikutlo kapa boitšoaro ba mocha.
Hallucinations
Ho ba le maikutlo a kelello ho ka 'na ha ama maikutlo. Mefuta e tloaelehileng ea ho hlophisa liphuputso ke ho hlahloba liphuputso.
Mocha a ka 'na a utloa mantsoe a mo bolellang seo a lokelang ho se etsa, a mo lemose ka kotsi, kapa mantsoe a ka' na a utloahala joaloka lerata la mokokotlo. Bacha ba bang ba tlaleha lentsoe lena le bonahala le tsoa bokong, empa ba bang ba ikutloa eka ba utloa mantsoe a ba potolohileng ho batho ba teng.
Ho ba le mahlo a ho bonts'a maikutlo ho akarelletsa lintho tsa ho bona tse sa hlileng li leng teng. Mocha o ka bona batho kapa lintho tseo ho seng motho e mong ea li bonang.
Liphuputso tse hlollang li akarelletsa monko. Mocha a ka 'na a nahana hore o fumana monko o sa hlaheleng, o kang mafura, mahe a bolileng kapa lithōle. Liphuputso tse ling tse hlakileng li tla 'me li tsamaee, ha tse ling li ka ba teng ka linako tsohle.
Bacha ba nang le mekhoa e metle ba ka boela ba tlaleha hore ba ikutloa ba sa utloe bohloko. Mocha ea nang le maikutlo a ho etsa lintho tse bonolo a ka 'na a re o ikutloa hore likhahla li mo khahlela kapa hore motho o ntse a mo tšoara ka lehetleng.
Litšila
Bacha ba nang le mekhoa e litšila ba e-na le litumelo tse fosahetseng tse sa lumellaneng le setso sa bona. Mocha a ka lumela hore 'muso o laola boitšoaro ba hae ka TV kapa o nahana hore motho o leka ho mo chefo.
Esita leha ho se na bopaki ba hore tumelo hase 'nete, bacha ba lula ba e-na le bolotsana. U ke ke ua khona ho bua le ngoana oa hau ho nahana ka tsela e fapaneng kapa ho tlohela ho thetsa ka ho mo bolella hore ha se nnete.
Ho Nahana ho Hlokahala
Ka nako e 'ngoe bacha ba nang le psychosis ba ka' na ba bontša puo e sa reroang kapa e ferekaneng. Ba ka 'na ba ferekana ka linako tse ling kapa ba ka etsa mantsoe a se nang thuso. Ka linako tse ling lipolelo tsa bona li ka 'na tsa se ke tsa utloahala.
Ho ba le maikutlo a kelello ho ka baka khathatso ho nahana ka ho hlaka, ho thatafalloa ke ho tsepamisa mohopolo le ho sithabela ho amanang le ba bang.
Lintho Tse Kotsing
Ha ho tsejoe hanyenyane ka lebaka le tobileng la psychosis. Bafuputsi ba belaella hore ho na le lintlha tse ngata tse etsang karolo.
Bacha ba nang le beng ka bona ba haufi, joaloka motsoali kapa ngoan'eno ea nang le phihlelo ea kelello, ba kotsing e kholo. Ho ba le mor'abo rōna ea nang le schizophrenia kapa 'mè ea tšoeroeng ke lefu la ho ferekana kelellong, ka mohlala, ho bolela mocha a ka ba kotsing e kholo ea ho hlaolela kelello.
Liphuputso li fumane hore ho na le kamano pakeng tsa matekoane le psychosis. Ha bafuputsi ba latela bacha ba ka bang 2 000 ho feta lilemo tse 10, ba fumane hore bacha ba tsuba matekoane bonyane ka makhetlo a mahlano ba ne ba ka ba le menyetla ea makhetlo a mabeli ea ho hlaolela kelello, ha ba bapisoa le ba sa kang ba tsuba.
Phuputso e 'ngoe e fumane hore ho tsuba matekoane ho ka etsa hore matšoao a psychosis a hlahe pejana. Bafuputsi ba fumane linokoane tsa matekoane li ka 'na tsa e-ba le phihlelo ea kelello lilemong tse peli pejana ho feta bao e seng matekoane ba tsubang balekane.
Ho mathoasong haholo ho bafuputsi ho fihlela qeto ea hore na matekoane a bakoa ke lefu la kelello. Empa, bafuputsi ba bang ba belaella hore matekoane a kena-kenana le khōlo e tloaelehileng ea boko. Nakong ea bocha, ha libaka tsa maikutlo le maikutlo a boko li sa ntse li etsa likamano tse ncha, bafuputsi ba bang ba nahana hore matekoane a eketsa ts'oaetso ea motho e monyenyane ho ea psychosis.
Bafuputsi ba boetse ba batlisitse mabaka a tikoloho a ka sebetsanang le ts'oaetso ea liphatsa tsa lefutso e lebisang tlhokomelong ea psychosis.
- Fetal hypoxia - Fetal hypoxia e hlaha ha lesea la 'mele le senyeha. E ka bakoa ke liketsahalo tse fapa-fapaneng, tse kang ho tsoa mali nakong ea bokhachane kapa karolo ea tšohanyetso ea ho thibela bokhachane.
- Tšoaetso ea bokhachane - Ngoana eo 'mè oa hae a nang le tšoaetso nakong ea bokhachane a ka ba kotsing e kholo ea schizophrenia.
- Mehleng ea bo-ntate - Liphuputso tse 'maloa li amana le lilemo tsa bo-ntate ho ba le kotsing e eketsehileng ea schizophrenia. Lilemong tse leshome tsa bophelo ho bo-ntate li eketsa kotsi ea bana ba schizophrenia ka makhetlo a 1.5.
- Ho haella ha bokhachane pele ho nako - Nakong ea tlala, litekanyetso tsa schizophrenia li eketseha. Ho haelloa ke livithamine tse itseng, tse kang vithamine ea B le D li boetse li amahanngoa le litekanyetso tse phahameng tsa schizophrenia.
- Matšoenyeho - Batho ba baholo ba nang le schizophrenia ba tlaleha litekanyetso tse phahameng tsa tsietsi ea bana.
- Tikoloho ea lelapa e sithabetsang - Likarolo tse ling tsa tikoloho e sa pheleng ea bana li 'nile tsa amahanngoa le nts'etsopele ea morao-rao ea psychosis.
Phekolo
Ha ho pheko ea psychosis. Empa, phekolo e fumaneha bakeng sa ho laola matšoao. 'Me ka potlako mocha a fumana thuso, ho tla ba le liphello tse ntle ho feta moo.
Ho kenella ka malapa ke senotlolo sa bacha ba nang le kelello ea kelello. Liphuputso li bonts'a karolo ea batsoali ho kenyeletsa haholo ho sitoa ho khutlela morao.
Litšebelisano tsa malapa li ka kenyelletsa psychoeducation, koetliso ea litsebo tsa puisano, le tharollo ea mathata. Ho theha tikoloho ea lehae le ho ithuta ho thusa boiteko ba bacha ho ka thusa ho tsosolosa.
Batsoali ba boetse ba rua molemo ka ho ithuta mokhoa oa ho fetola litebello malapeng. Mocha ea nang le psychosis a ka 'na a se ke a khona ho thusa banab'eno ba banyenyane kapa a se ke a khona ho lula hae a le mong nako e telele, ho sa tsotellehe ho ba le 17, mohlala.
Batsoali ba atisa ho ba le molato o lekaneng le ho ba le matšoenyeho ha mocha a hlahisa maikutlo a kelello. Kalafo le setsebi sa bophelo bo botle ba kelello e ka thusa batsoali ho bua ka maikutlo ao ka tsela e phetseng hantle.
Bacha ba ka boela ba rua molemo ka meriana. Meriana ea ho phekola lefu lena e ka thusa ho leka-lekanya lik'hemik'hale tse ling tse tlatselletsang likhopolo, maqheka le menahano e sa tšoaneng.
Tlhahlobo ka bomong e ka ba karolo ea bohlokoa ea phekolo ea bacha ho psychosis. Tlhahlobo ea boitšoaro ba kelello le setsebi sa koetliso ea kelello e koetlisitsoeng e ka thusa mocha hore a tsebe ho sebetsana ka katleho le khatello ea kelello le liphephetso tse bakoang ke psychosis.
Ke habohlokoa hore bacha ba nang le kelello ba fuoe thuto ka boloetse ba bona. Mocha ea utloisisang matšoao a hae o tla hlomelloa habonolo le mathata ao a tobanang le 'ona.
Koetliso ea litsebo tsa bophelo e ka boela ea e-ba karolo ea phekolo. Mocha a ka 'na a hloka koetliso ea litsebi tsa moetlo ho mo thusa hore a sebelisane le lithaka ka tsela e nepahetseng ea moetlo, kapa a ka hloka thuso ho etsa mesebetsi ea letsatsi le letsatsi e kang ho itlhatsoa le ho pheha.
Ho fumana Thuso
Haeba u bona matšoao a lefu la psychosis ho mocha oa hao, batla thuso ea litsebi hang-hang. Bua le ngaka ea hau ea lilemong tsa bocha ka litaba tsa hau. Ngoana oa hau a ka 'na a fetisetsoa ho setsebi sa bophelo bo botle ba kelello, joaloka setsebi sa mafu a kelello kapa setsebi sa kelello, bakeng sa tlhahlobo e eketsehileng.
Haeba ngoana oa hau a bonahala a le kotsing kapele, bitsa 911 kapa u ee kamoreng ea hau ea maemo a tšohanyetso. Mocha ea sokelang pefo kapa ho intša kotsi o hloka ho kenella ka potlako.
> Mohloli
> Kuepper R, van Os J, Lieb R, Wittchen H, Hofler M, Henquet C. Ho tsoela pele ho sebelisoa kankere le monyetla oa ho ba le ts'oaetso le ho phehella matšoao a kelello: thuto ea sehlopha sa lilemo tse leshome. BMJ . 2011; 342 (mar01 1): d738-d738. doi: 10.1136 / bmj.d738.
> Mack A. Cannabis Sebelisa le Pejana Setsetting ea Psychosis: A Meta-analysis analysis. Buka ea Selemo ea Psychiatry le Applied Health Mental . 2011; 2012: 5-6.
> Litholoana tsa Phuputso ea NAMI ea 2011. Pale ea pele: Psychosis.